Cytadela Warszawska, Park Fosa oraz Żerom.

Przez parę lat za sąsiadkę mi była Cytadela Warszawska. Wychodząc z klatki mogłam właściwie zagapić się i wpaść do fosy. Bliskość Parku Fosa okazała się zbawienna i funkcjonalna na co dzień. Miło było tu biegać, pedałować na rowerze na plac Wilsona daleko od zgiełku. Spacerować o każdej porze roku, spotykać niespotykane w mieście gatunki ptaków.
Cytadela znajduje się zaraz za północnymi rogatkami Śródmieścia, przy samej Wiśle. Czerwone mury oblepione są gęsto wielojęzykowymi tabliczkami „teren wojskowy wstęp wzbroniony”. Można podchodzić pod mury i poczuć chłód historii wiejący z twierdzy. Choć okolica wydaje się być ciepła, szczególnie w słoneczne dni.
Cytadela Warszawska

 Cytadela Warszawska.

Najpierw trochę historii. Po przegranym powstaniu listopadowym Królestwo Polskie zostało bez przywilejów (rónież bez armii). Car Mikołaj I i jemu współwładni początkowo planowali wybudować basztę artyleryjską w Śródmieściu Północnym, która miałaby w zasięgu bombardowania całe miasto, jednak zmieniono plany. Wybudowana Cytadela Aleksandrowska na Żoliborzu miała funkcje zarówno ofensywne jak i obronne. Po twierdzach Modlin, Zegrze i Dęblin Cytadela Warszawska była najdalej na zachód wysuniętym punktem rosyjskiej obrony. Obszarem objęła 35 hektarów, za plan zabudowany odpowiedzialny był Aleksander Feldman.

Teren sprzyjał – od strony Wisły wysoka skarpa umacniała budowlę. Cytadela wchłonęła koszary aleksandryjskie oraz zabudowania ojców Pijarów. Zlikwidowano również 250 posesji, 15 tysięcy ludzi przesiedlono. Kosztami budowy zostali obciążeni mieszkańcy Warszawy i władze miasta. Cytadelę „poświęcono” 28 kwietnia 1834r. Na jej terenie, skutecznie izolowanym, wykonywano egzekucje i osadzano więźniów politycznych (funkcję więzienia pełnił X Pawilon). Do Cytadeli sukcesywnie dobudowywano forty (w sumie powstało ich 34), które utworzyły trzy pierścienie obronne, w okolicy których zabroniona była jakakolwiek rozbudowa. Cytadela składała się z trzech bastionów, dwóch półbastionów, dwóch kaponierów, fosy, muru Carnota oraz budynków koszarowych.

W 1916r. Rosjanie wycofali się z Warszawy, Cytadela i forty zostały straciły funkcje militarne, a wielkie obszary podwarszawskich wsi zostały włączone do miasta. W dwudziestoleciu międzywojennym na Cytadeli stacjonowało wojsko polskie, w X Pawilonie początkowo mieścił się areszt, potem miał funkcję mieszkalną. W latach okupacji niemieckiej stacjonowały tu oddziały Wehrmachtu i SS. Po II Wojnie Światowej Cytadela ponownie przeszła w ręce Wojska Polskiego.
W X Pawilonie mieści się muzeum.
Cytadela Warszawska

 

Cytadela Warszawska
Cytadelę czekają wielkie zmiany. We wrześniu 2015r. południowa brama cytadeli ma stać się wejściem do Muzeum Katyńskiego (edit: już jest), do 2018r. planuje się w pozostałej części twierdzy, dziś wojskowej, więc niedostępnej dla zwiedzających, wybudować muzeum Historii Polski oraz przenieść Muzeum Wojska Polskiego. Stanie się więc rzecz, w moim mniemaniu, cudowna. W centrum Warszawy będzie olbrzymi teren rekreacyjny, gdzie jak mogę sobie wyobrazić oprócz ekspozycji będą parki, kawiarnie, place. W ciszy i spokoju będzie można spędzić czas. Pozostaje jedynie ufać, iż ten potencjał zostanie wykorzystany.
Cytadela Warszawska

Park Fosa.

Wybierając się na Cytadelę, pozostaje nam właściwie do zobaczenia Park Fosa. Został założony w 1950r. według projektu Zygmunta Stępińskiego oraz Krystyny Onitzchowej. Zlokalizowany został w dawnej fosie, jeszcze wcześniej płynęła tędy rzeczka Drna.

 

Park Fosa
Od strony Wisłostrady znajduje się Brama Straceń, symboliczny cmentarz oraz pozostałości szubienicy zaadaptowane na pomnik.
Park Fosa

 

Park Fosa

 

Park Fosa

 

Park Fosa
Północny kraniec Parku Fosa zamyka płyta upamiętniająca Żołnierzy II Dywizji Piechoty Wojska Polskiego.
Park Fosa

 

Park Fosa
Za stawem, przy zachodnim stoku Cytadeli jest spacerowy raj- fosa z błotnistą ścieżką, liczne cokoły, schodki, pieńki. I dzieci i psy wspaniale się tu bawią.
Park Fosa
Park Fosa

 

Park Fosa

 

Park Fosa

 

Park Fosa

 

Park Fosa

 

Park Fosa
Na szczycie stoku można spacerować asfaltową ścieżką.
Park Fosa
Warto pobłądzić po ulicach, gdyż cała okolica ma miły klimat, w szczególności warte uwagi są:
  • Kaniowska 21 i 21b. Autorem domów jednorodzinnych był Wojciech Zabłocki. Powstały w 1973r. Inspirowane są architekturą Podhala. W jednym z nich mieszka twórca wraz z żoną, aktorką, Aliną Janowską.
Park Fosa
  • Plac Słoneczny. Projektowano i zabudowywano w latach 1922-25. Okrągły plac miał kształtem nawiązywać do pobliskich fortów Cytadeli. Na środku placu rośnie okazały klon. Początkowo w zabudowie szeregowej miało być 12 domów (wybudowano 10), a drzewo miało być wskazówką zegara słonecznego.
Park Fosa

Żerom.

Stąd już dwa kroki do Parku Żeromskiego. Powstał z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Żoliborza na terenie dawnych fortyfikacji carskich. Projektowali go Leon Danilewicz i Stanisław Zadora-Żeleński. Przy wejściu od strony Placu Wilsona znajduje się pomnik-fontanna, odlana z brązu. W 1991r. „Alina” została skradziona przez wandali, zniszczona została znaleziona w okolicach Olszynki Grochowskiej. W Parku znajduje się Fort Sokolnickiego. Dawny fort Siergieja. Funkcjonuje tu kawiarnia, na dziedzińcu przykrytym szklanym dachem  często organizowane są spotkania z atrakcjami dla mieszkańców. Druga kawiarnia, dużo milsza i z bardziej hipsterskim asortymentem (mają nawet w ofercie owsiankę dla bardzo częstych gości- świeżych matek karmiących) to „Prochownia” na tyłach fortu. Spory teren w Żeromie jest zaadaptowany na plac zabaw dla dzieci w różnym wieku.
Żerom

 

Żerom
Żerom
  • Bardzo wartościowy wpis. Interesują się historią, w szczególności okresem dwudziestolecia międzywojennego i II wojny światowej. Planują również wycieczkę do Warszawy, podczas której chciałabym zwiedzić m.in. Muzeum Powstania Warszawskiego. Aczkolwiek po przeczytaniu Twojego wpisu mam zamiar dodać Cytadelę Warszawską do planu wycieczki jako obowiązkowy punkt do zwiedzenia. Pozdrawiam serdecznie!